:-(

Wygląda na to że masz Adblocka. Utrzymujemy się z reklam żeby móc dostarczyć Ci wiadomości z Twojego regionu za które nie musisz płacić, czy mógłbyś rozważyć jego wyłączenie?



Z dziejów handlu w powiecie rypińskim: Gminna Spółdzielnia „Samopomoc Chłopska” (1945-1990)

Ciekawostki, dziejów handlu powiecie rypińskim Gminna Spółdzielnia „Samopomoc Chłopska” (1945 1990) - zdjęcie, fotografia
  • Fotka nr 0 z 3
  • Fotka nr 1 z 3
  • Fotka nr 2 z 3
Tygodnik CRY 26/07/2017 08:34

Bezpośrednio po wojnie handel w Rypinie i powiecie rypińskim opierał się głównie na sklepach prywatnych. Od 1945 roku nowe władze komunistyczne próbowały tłumić prywatny handel. Sklepy były przejmowane m.in. przez Gminną Spółdzielnię „Samopomoc Chłopska”

W 1947 roku w Rypinie sklepy posiadali: w tzw. kategorii I - Bronisław Szczotkowski, Irena Gratkowska, Kazimiera Filipowa, Franciszek Białkowski, Jan Tarantowicz, Konrad Jarosławski, Stanisław Oryl, Józef Łapkiewicz, Jan Czajkowski, Irena Regiel, Stanisław Czarnecki; w kategorii II: Ewa Szpejnowska, Edward Leszczyński, Bronisław Redlewski, Jan Brzozowski, Czesław Meller, Kazimierz Wyczałkowski, Helena Fałkowska, Irena Kurzątkowska, Józef Dąbrowski, Nina Kaniewska; w kategorii III: Stanisław Kulczyński, Kazimierz Gierka, Jan Becmer, Kazimiera Balicka, Włodzimierz Rejewski, Leon Zieliński. W mieście funkcjonowały 4 restauracje: Stanisława Wiśniewskiego, Pawła Majewskiego, Jana Szczakowskiego i „Gospoda Spółdzielcza”. 

Od 1945 roku nowe władze komunistyczne próbowały jednak tłumić prywatny handel w Rypinie i powiecie. W czerwcu 1945 roku starosta powiatowy Eugeniusz Nieliwódzki pisał: „Związek Kupców energicznie atakował przewodniczącego Powiatowej Rady Narodowej, będącego jednocześnie prezesem Samopomocy Chłopskiej i prezesem Spółdzielni Rolniczo-Handlowej wskutek nieprzejednanego stanowiska w sprawie likwidacji wolnego handlu”. Stopniowo sklepy prywatne przejmowane były przez Powszechną Spółdzielnię Spożywców (zob. tekst w poprzednim numerze CRY) i Gminną Spółdzielnię „Samopomoc Chłopska”. Oprócz rypińskiej GS, własne placówki Gminnych Spółdzielni, z niewielką jednak ilością sklepów, posiadały gminy: Chrostkowo, Okalewo, Osiek, Pręczki, Radziki Duże, Radomin, Rogowo, Strzygi, Skrwilno, Świedziebnia, Sadłowo, Szczutowo, Zbójno, Żałe. 

W 1946 roku grupa rolników z Pręczek założyła w Rypinie Gminną Spółdzielnię „Samopomoc Chłopska”, mającą obsługiwać handel spożywczy na terenie miasta i najbliższej okolicy. Siedzibę biura zlokalizowano w budynku „Zgody”, ale magazyny znajdowały się w Pręczkach pod Rypinem. Pierwszym prezesem wybrano Stanisława Kruszewskiego, gospodarza z Balina. Już rok później kolejnym prezesem GS „Samopomoc Chłopska” został Stanisław Walerysiak z Nadroża, a następnie Stanisław Skiba z Rypina. Spółdzielnia zaczęła otwierać sklepy w pobliskich wioskach. W 1949 roku GS z magazynami przeniesiono do Rypina, a prezesem wybrano Jana Jabłońskiego. Wydzierżawiono także kolejne magazyny od PKP na dworcu kolejowym. Od 1951 roku Spółdzielnia nosiła nazwę „GS Rypin-Wieś”. Nowym prezesem został Stanisław Walerysiak, a członkami Zarządu Tadeusz Manelski i Tadeusz Zglinicki. W 1952 roku w Rypinie założono skład opałowy i punkt skupu żywca, w 1953 roku otwarto masarnię, w 1954 roku piekarnię i wytwórnię wód gazowanych. W kolejnym zarządzie GS, wybranym w 1953 roku, zasiadali: Jan Leśniewski, jako prezes, Bernard Linkner, Kalikst Chmielewski, Roman Krajewski – wiceprezesi. Skład ten utrzymał się do 1972 roku.

Szczególnie silny rozwój GS „Samopomoc Chłopska” Rypin rozpoczął się od początku lat siedemdziesiątych. Inspiratorem tych przedsięwzięć był wybrany w 1973 roku nowy prezes GS Andrzej Wiśniewski. W skład Zarządu weszli wówczas także: Wojciech Kruszewski i Stanisław Kowalczyk (od 1978 roku Józef Wilanowski) jako wiceprezesi. Przewodniczącą Rady Nadzorczej została Czesława Lewandowska. Jednocześnie nastąpiło połączenie GS „Samopomoc Chłopska” Rypin-Wieś z GS Sadłowo w nową Gminną Spółdzielnię „Samopomoc Chłopska” Rypin. W Sadłowie utworzono na potrzeby GS Rypin dużą bazę magazynową, skład towarów masowych oraz suszarnię zboża. W 1973 roku przejęto także część GS Strzygi i utworzono drugą bazę magazynową w Mariankach. W 1975 roku Spółdzielnia zatrudniała ponad 200 osób. W 1979 roku na stanowisko dyrektora Zakładu Handlu odszedł z Zarządu GS Wojciech Kruszewski, a na jego miejsce powołano Gabrielę Malinowską. W składzie takim Zarząd GS Rypin przetrwał do początku lat osiemdziesiątych.

Wkrótce po objęciu prezesury przez Andrzeja Wiśniewskiego rozpoczęto rozbudowę rypińskiej Gminnej Spółdzielni. W 1975 roku wybudowano biurowiec GS przy ulicy wówczas Armii Czerwonej 36. Na zapleczu wystawiono w 1976 roku masarnię z ubojnią, wkrótce później dwa magazyny, rozlewnię wód gazowanych, plac opałowy i materiałów budowlanych, następnie piekarnię i ciastkarnię. Zakłady wyposażono w nowoczesny sprzęt. Inwestowano także w bazy magazynowe w Sadłowie i Mariankach. Uruchomiono własną przychodnię lekarską, zorganizowano w okolicznych wioskach kluby rolnika, a w mieście ośrodek „Nowoczesnej Gospodyni”, który prowadził magiel elektryczny, wypożyczalnię sprzętu gospodarstwa domowego, kursy gotowania, pieczenia, szycia.

W latach osiemdziesiątych kryzys gospodarczy uniemożliwił dalszy rozwój Gminnej Spółdzielni „Samopomoc Chłopska” w Rypinie. Nie podejmowano już większych inwestycji. Stopniowo tracono także punkty handlu tworzone w okresie poprzednim. Przemiany gospodarcze w Polsce po 1990 roku znacznie osłabiły ruch Gminnych Spółdzielni. Po odejściu na emeryturę Andrzeja Wiśniewskiego trudno już było utrzymać dawną pozycję GS Rypin. W nieporównywalnie mniejszym zakresie instytucja ta działa jednak do dzisiaj. W latach 1990-1991 kierowana była przez prezesa Andrzeja Szkopańskiego, następnie od 1991 do 1995 roku przez Józefa Wilanowskiego i od 1995 roku przez Romana Śmiechowskiego.
 

Piotr Gałkowski

Andrzej Wiśniewski (pierwsze zdjęcie w galerii) 
Prezes GS Rypin w latach 1973-1990. Urodził się w 1932 roku w Rypinie. W latach pięćdziesiątych pracował jako kierownik krochmalni w Rypinie, następnie w Brodnicy, a w latach sześćdziesiątych jako zastępca dyrektora MPGK w Rypinie. W marcu 1973 roku został powołany na stanowisko prezesa Gminnej Spółdzielni „Samopomoc Chłopska” w Rypinie. Funkcję tę pełnił do 1990 roku, kiedy to przeszedł na emeryturę. Związany także z „Lechem” Rypin, w latach 1946–1960 jako zawodnik, następnie od 1966 do 1968 roku jako trener drużyny seniorów. Odznaczony Złotą Odznaką Honorową „Za Wybitne Zasługi Położone dla Rozwoju Kultury Fizycznej” (1977). Za pracę społeczną i zawodową wyróżniony: Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (1984), Złotą Odznaką Związku Pracowników Handlu i Spółdzielczości (1980), odznaką „Zasłużony Działacz Ruchu Spółdzielczego” (1981), złotym medalem „Zasłużony dla Spółdzielczości „Samopomoc Chłopska” (1987). Zmarł w 2012 roku; został pochowany na cmentarzu parafialnym w Rypinie.

Reklama

Z dziejów handlu w powiecie rypińskim: Gminna Spółdzielnia „Samopomoc Chłopska” (1945-1990) komentarze opinie

  • gość 2019-05-04 20:58:40

    A co z Kazimierzem Witkowskim ur. 1920 r? Brak jakiejkolwiek informacji!

Dodajesz jako: |


 Reklama


25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z 27 kwietnia 2016 roku tzw. RODO. Nowe prawo nakłada na nas obowiązek uzyskania Twojej zgody na przetwarzanie przez nas danych osobowych w plikach cookies

Oświadczam, iż zapoznałem sie z Polityką prywatności i zgadzam się na zapisywanie i przechowywanie w mojej przeglądarce internetowej tzw. plików cookies oraz na przetwarzanie zaszyfrowanych w nich danych osobowych pozostawianych w czasie korzystania z innych stron internetowych, serwisów oraz parametrów zapisywanych w plikach cookies w celach marketingowych, w tym na profilowanie i w celach analitycznych przez rypin-cry.pl, oraz ZAUFANYCH PARTNERÓW.

Administratorzy danych / Podmioty którym powierzenie przetwarzania powierzono

WPR sp. z o. o. z siedzibą w Golub-Dobrzyń 87-400 , Rynek 20

Cele przetwarzania danych

1.marketing, w tym profilowanie i cele analityczne
2.świadczenie usług drogą elektroniczną
3.dopasowanie treści stron internetowych do preferencji i zainteresowań
4.wykrywanie botów i nadużyć w usługach
5.pomiary statystyczne i udoskonalenie usług (cele analityczne)


Podstawy prawne przetwarzania danych


1.marketing, w tym profilowanie oraz cele analityczne – zgoda
2.świadczenie usług drogą elektroniczną - niezbędność danych do świadczenia usługi
3.pozostałe cele - uzasadniony interes administratora danych


Odbiorcy danych

Podmioty przetwarzające dane na zlecenie administratora danych, w tym podmioty ZAUFANI PARTNERZY, agencje marketingowe oraz podmioty uprawnione do uzyskania danych na podstawie obowiązującego prawa.

Prawa osoby, której dane dotyczą

Prawo żądania sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania danych; prawo wycofania zgody na przetwarzanie danych osobowych. Inne prawa osoby, której dane dotyczą.

Informacje dodatkowe

Więcej o zasadach przetwarzania danych w "Polityce prywatności"