Sakralny klimat Studzianki

„Ludzie lubią i kochają to cudowne i urocze miejsce, gdzie przy lekkim poszumie starych drzew – przy ciszy kaplicznej – można oderwać się od całej doczesności i serdecznie pomodlić się do Boga” – pisał o Studziance ks. Marian Jaroszek w kronice parafialnej w Żałem.

Położona pośród pól i starych drzew Studzianka, stanowiąca część sołectwa Kleszczyn, jest jednym z najbardziej charakterystycznych i rozpoznawalnych miejsc gminy Brzuze. Około 1704 roku, na niewielkim wzniesieniu wśród lasów, pobudowana została drewniana kaplica, prawdopodobnie z fundacji Franciszka Działokowskiego. Jej istnienie potwierdzają wizytacje biskupie już z 1719 roku, a kolejne opisy pochodzą z lat 1725 i 1741. Po wizytacji z 1753 roku biskup płocki Andrzej Stanisław Kostka Załuski zatwierdził kult Matki Boskiej Studziennej. Przy kaplicy funkcjonowała pustelnia – w połowie XVIII wieku mieszkał tu jeden pustelnik, a kilka lat później dołączył do niego drugi zakonnik. Już wówczas Studzianka była miejscem licznych pielgrzymek i odpustów, gromadząc wiernych z całej Ziemi Dobrzyńskiej i sąsiednich regionów.

Nieodłącznym elementem tego miejsca jest cudowne źródełko, znane co najmniej od XVI wieku. W podaniu z 1775 roku ks. Antoni Lisicki zapisał, że z jego wód wypłynął obraz Najświętszej Rodziny – motyw ten na trwałe wpisał się w lokalne dziedzictwo. Woda uchodziła za uzdrawiającą, szczególnie w chorobach oczu, skóry i dolegliwościach wewnętrznych. W 1907 roku proboszcz parafii Żałe, ks. Franciszek Borysowicz, wzniósł nad źródłem dwukondygnacyjną, murowaną kapliczkę zwaną Kalwarią. Na parterze znajduje się ocembrowana studnia, natomiast górna kondygnacja służy modlitwie. Kaplica i Kalwaria otoczone są pomnikowymi drzewami, a cały zespół figuruje w wojewódzkiej ewidencji zabytków; sama kaplica wpisana jest do rejestru zabytków.

Kult Studzianki trwa do dziś. Podczas uroczystości odpustowych pielgrzymi nadal czerpią wodę ze źródła, a szczególny charakter miejsca podkreślają cisza i naturalne otoczenie. Od wieków wierni przybywali tu zwłaszcza w święto Zesłania Ducha Świętego oraz 25 lipca, w dzień św. Jakuba, z Ziemi Dobrzyńskiej, Michałowskiej, Chełmińskiej, Pomorza i Mazowsza.

Studzianka zapisała się również w historii narodowej. 22 kwietnia 1863 roku, w czasie powstania styczniowego, w jej pobliżu aresztowany został generał Zygmunt Padlewski, przywódca powstania w województwie płockim. Zatrzymany przez patrol kozacki, przewieziony został do Płocka, gdzie wkrótce poniósł śmierć.

Współcześnie Studzianka pozostaje ważnym punktem na mapie turystycznej gminy Brzuze. Od 2014 roku prowadzi stąd, utworzona na wniosek wójta gminy, odnoga szlaku św. Jakuba przez Ostrowite i Trąbin do Płonnego, a od 2000 roku miejscowość połączona jest z Ostrowitem i Oborami zielonym szlakiem turystycznym, biegnącym wokół gminy.

Znaczenie Studzianki znalazło swoje miejsce także w herbie gminy Brzuze, którego symbole opowiadają o lokalnej historii, krajobrazie i utrwalonej przez pokolenia tradycji. Srebrne lilie o złotych łodygach nawiązują do kultu Świętej Rodziny związanego z Sanktuarium w Studziance, a krzyż przypomina o długiej obecności chrześcijaństwa na tych ziemiach i o najstarszych parafiach, które przez wieki kształtowały życie lokalnej społeczności. Zieleń tarczy herbowej podkreśla naturalne bogactwo przyrody oraz rolniczy charakter gminy Brzuze, z kolei srebrno-błękitna, falująca wstęga przywołuje obraz licznych jezior rozsianych po jej terenie.

(ak), fot. nadesłane