:-(

Wygląda na to że masz Adblocka. Utrzymujemy się z reklam żeby móc dostarczyć Ci wiadomości z Twojego regionu za które nie musisz płacić, czy mógłbyś rozważyć jego wyłączenie?



Z dziejów dawnych zakładów w Rypinie: Powszechna Spółdzielnia Spożywców – 1945-2002

Ciekawostki, dziejów dawnych zakładów Rypinie Powszechna Spółdzielnia Spożywców - zdjęcie, fotografia
  • Jan Kraszewski
  • Stanisław Sławkowski
  • Dom Handlowy „Znicz” (fot. ok. 1975)
  • Dom Handlowy „Znicz” (fot. ok. 1980)
20/07/2017 08:46

Wiosną 1945 roku w Rypinie powstała Powszechna Spółdzielnia Spożywców. Pierwszym prezesem został wybrany Jan Wąsak, jednocześnie prezes chóru „Lutnia”

W pierwszych latach powojennych następowały częste zmiany prezesów PSS. Już w 1947 roku na czele przedsiębiorstwa stanął Piotr Reszkiewicz. W 1949 roku funkcję tę pełnił Jan Kroczewski. Siedziba PSS „Społem” znajdowała się przy Placu Sienkiewicza 4. Spółdzielnia dysponowała w 1945 roku zaledwie kilkoma sklepami i piekarnią. W 1946 roku doszła także masarnia i wkrótce później rozlewnia wód gazowanych. W początkach lat pięćdziesiątych rypińskim PSS zarządzał Szymon Cukierman, a w 1956 roku funkcję prezesa objął Jan Kraszewski. 

Bezpośrednio po wojnie handel opierał się nadal głównie na sklepach prywatnych. W 1947 roku w Rypinie sklepy posiadali: w kategorii I – Bronisław Szczotkowski, Irena Gratkowska, Kazimiera Filipowa, Franciszek Białkowski, Jan Tarantowicz, Konrad Jarosławski, Stanisław Oryl, Józef Łapkiewicz, Jan Czajkowski, Irena Regiel, Stanisław Czarnecki; w kategorii II: Ewa Szpejnowska, Edward Leszczyński, Bronisław Redlewski, Jan Brzozowski, Czesław Meller, Kazimierz Wyczałkowski, Helena Fałkowska, Irena Kurzątkowska, Józef Dąbrowski, Nina Kaniewska; w kategorii III: Stanisław Kulczyński, Kazimierz Gierka, Jan Becmer, Kazimiera Balicka, Włodzimierz Rejewski, Leon Zieliński. W mieście funkcjonowały 4 restauracje: Stanisława Wiśniewskiego, Pawła Majewskiego, Jana Szczakowskiego i Gospoda Spółdzielcza. 

Od 1945 roku nowe władze próbowały tłumić prywatny handel w mieście. W czerwcu 1945 roku starosta powiatowy Eugeniusz Nieliwódzki pisał: „Związek Kupców energicznie atakował przewodniczącego Powiatowej Rady Narodowej, będącego jednocześnie prezesem Samopomocy Chłopskiej i prezesem Spółdzielni Rolniczo-Handlowej wskutek nieprzejednanego stanowiska w sprawie likwidacji wolnego handlu”. Stopniowo sklepy prywatne przejmowane były przez PSS. Szczególnie szybki rozwój nastąpił w 1949 roku. W 1953 roku spółdzielnia dysponowała w mieście masarnią, piekarnią, gospodami, ciastkarnią, wytwórnią wód gazowanych. 

Od połowy lat pięćdziesiątych pod rządami prezesa Jana Kraszewskiego Powszechna Spółdzielnia Spożywców  przeżywała silny rozwój, budując szereg nowych punktów handlowych. W 1960 roku zakład posiadał w mieście: trzy piekarnie (przy ulicy Warszawskiej, Mławskiej i Kościuszki, ciastkarnię przy ulicy Armii Czerwonej, masarnię przy ulicy Kilińskiego, wytwórnię wód gazowanych przy ulicy Armii Czerwonej, pięć tzw. sklepów ogólnospożywczych, pięć sklepów masarniczych, pięć sklepów z nabiałem, trzy sklepy z artykułami gospodarstwa domowego, dwa obuwnicze, dwa chemiczne, pięć warzywno-owocowych, dwa z materiałami budowlanymi, dwa tekstylne, komis, sklep z artykułami przecenionymi, dwie restauracje przy ulicy Kościuszki 4 i 21 stycznia 38, kawiarenkę w Domu Kultury, bar mleczny na Placu Sienkiewicza 4 i bufet na dworcu PKP. Nie przynosił chluby PSS, jak pisano często w sprawozdaniach, bar „Marylka” przy zbiegu ulic Armii Czerwonej i Mławskiej. W sierpniu 1958 roku spółdzielnia liczyła 2500 członków, 216 pracowników. Rozpoczęto wówczas budowę masarni przy ulicy Armii Czerwonej. Cała infrastruktura PSS budowana była z funduszy rad narodowych. W 1960 roku spółdzielnia posiadała do rozwozu towarów jeden samochód ciężarowy Star 20, dwie furgonetki i trzy zaprzęgi konne. Rozpoczęto w tym czasie produkcję lodów. 12 sierpnia 1964 roku nowym prezesem PSS został mianowany Stanisław Sławkowski. Sprzyjająca sytuacja drugiej połowy lat sześćdziesiątych, silne umocowanie w wojewódzkich strukturach partyjnych ówczesnego I sekretarza Komitetu Powiatowego PZPR Jerzego Kamińskiego, pozwalały na dalszy rozwój i inwestycje także w rypińskim handlu. W marcu 1965 roku oddano do użytku Spółdzielczy Dom Handlowy „Znicz”. W końcu lat sześćdziesiątych PSS wystawiła sklepy przy ulicy Warszawskiej i na Nowym Osiedlu, rozpoczęto budowę kawiarni „Śnieżka” przy ulicy Warszawskiej.

Punkty handlowe w mieście uzupełniały także: PZGS, GS, MHD. Kioski, warsztaty i sklepy prowadziła także w Rypinie Spółdzielnia Inwalidów. W końcu lat pięćdziesiątych w mieście prowadzono jeszcze prywatne restauracje (Wilczyńskiego przy ul. Koszarowej, Lutobarskiego przy ul. Warszawskiej), piwiarnię (Jadaszewskiej przy ul. Kilińskiego), piekarnię (Kowalskiego przy ul. 21 stycznia). 

Zaopatrzenie w artykuły spożywcze było w mieście w latach sześćdziesiątych, jak oceniano w sprawozdaniach PSS, dobre. Mimo to, w 1964 roku prezes PSS Stanisław Sławkowski pisał: „Pewne luki występowały jednak na rynku mięsno-wędliniarskim. Występujące braki, ludność uzupełnia drobiem na targowicy. Znaczna część artykułów spożywczych jest limitowana i nie pokrywa potrzeb rynku. Są to takie artykuły jak smalec, masło, sery, śmietana, jaja, śledzie solone, ryby, proszek mlekowy, ocet, ryż, wina, kawa naturalna itp. Braki tłuszczów można jednak uzupełnić tłuszczami roślinnymi, masłem osełkowym, twarogiem itp. Pozostałe artykuły spożywcze znajdują się w ciągłej sprzedaży, nawet w okresie przedświątecznym. W branży przemysłowej odczuwa się brak swetrów, ciepłej bielizny, dziewiarstwa dziecięcego, obuwia, zimowego, flaneli, tkanin pościelowych, skarpet, kołder, artykułów szklanych i fajansowych oraz szeregu innych drobniejszych rzeczy”.

W 1974 roku Powszechna Spółdzielnia Spożywców przystąpiła do WSS „Społem” w Bydgoszczy i przemianowana została na Wojewódzką Spółdzielnię Spożywców „Społem” oddział w Rypinie. Bezpośrednio po utworzeniu, WSS posiadała w mieście duży kapitał. Dysponowała 30 sklepami spożywczymi, 10 przemysłowymi, Spółdzielczym Domem Handlowym przy Placu Sienkiewicza, ośmioma straganami i kioskami. Działalność gastronomiczną WSS prowadziła w pięciu lokalach i bufecie dworcowym. Oprócz tego posiadała masarnię, wytwórnię wód gazowanych, trzy piekarnie, wytwórnię lodów. Zatrudniała wówczas około 400 pracowników oraz szkoliła ponad 50 uczniów. W 1974 roku WSS uruchomiła sklep spożywczy przy ulicy 30-lecia PRL oraz na dworcu kolejowym. W 1975 roku, po utworzeniu województwa włocławskiego, WSS Rypin stałą się oddziałem WSS we Włocławku. Prezesem WSS oddziału w Rypinie został mianowany Stanisław Sławkowski, wcześniej od 1964 roku pełniący funkcję prezesa PSS Rypin. 
 

Pierwsze oznaki kryzysu w handlu rozpoczęły się już w 1976 roku. W sprawozdaniu Miejskiej Rady Narodowej z tegoż roku pisano bowiem, że w tym zakresie „napotkano na duże trudności. WSS zrealizowała zadania zaledwie w 91 proc., a WPHW w 90 proc. Na niewystarczające wykonanie planu sprzedaży w handlu detalicznym na terenie miasta miała wpływ niewystarczająca podaż artykułów żywnościowych takich jak mięso, konserwy mięsne, wędliny, czekolada oraz artykułów przemysłowych, jak sprzęt gospodarstwa domowego, meble, artykuły szklane i porcelanowe, odzież, rajstopy, skarpety. Pozytywnie należy ocenić wysiłki miejscowego aparatu handlowego na rzecz poprawy zaopatrzenia w okresie przedświątecznym”. Niektóre instytucje w mieście zaczęły w tym roku produkcję mięsa na własne potrzeby, uruchamiając hodowlę (Dom Dziecka, Zespół Opieki Zdrowotnej). 

W 1978 roku w sprawozdaniach WSS i WPHW pisano, że „struktura asortymentowa towarów nie zawsze dostosowana była do popytu, w następstwie czego występowały niedobory towarów poszukiwanych przez ludność, szczególnie z branży włókienniczo-odzieżowej, obuwniczej, papierniczej, chemicznej i jubilerskiej”. Niedobory, jak je zwykle określano, spowodowały, że w końcu lat siedemdziesiątych władze zaczęły pozwalać na inwestycje prywatne w handlu. W 1978 roku powstała np. prywatna kwiaciarnia przy ulicy Bojowników PPR oraz sklep chemiczno-drogeryjny przy ulicy Mławskiej. Pomysłem na zaradzenie trudnościom były także tzw. sklepy ajencyjne. Tylko w 1978 roku oddano w ajencję 8 sklepów, w większości owocowo-warzywniczych. WSS, jak czytamy w sprawozdaniach pisanych na potrzeby KM PZPR, zmuszony był w tym okresie „poszukiwać towarów na obszarze kilku województw. W hurtowni w Brodnicy mąka, cukier, sól, ocet, czasami objęte zostają rozdzielnikiem. Dostawę towarów dla Rypina wzięła WSS Włocławek, która przydziela je według klucza w stosunku do obrotów w danym oddziale. Poważne trudności napotykamy w transporcie, co ma także wpływ na zaopatrzenie sklepów”. W okresie tym WSS prowadził także w tzw. Praktycznej Pani przy ulicy Armii Czerwonej usługi dla mieszkańców miasta, jak krawiectwo, pończosznictwo, fryzjerstwo, wypożyczenie sprzętu gospodarstwa domowego. Budżet ratowano także roznoszeniem mleka. Istotną formą działalności WSS była w tym okresie gastronomia, w ramach której prowadzono dwie stołówki: przy FAM i RZO oraz 9 punktów gastronomicznych w mieście, a w sezonie letnim w ośrodku wczasowym w Sitnicy. Zakład od wielu lat nadal zajmował się także działalnością produkcyjną na własne potrzeby. Masarnia, piekarnia, wytwórnia wód gazowanych i ciastkarnia w warunkach narastających trudności gospodarczych, wyraźnie poprawiały zaopatrzenie rypińskich sklepów. W końcu lat siedemdziesiątych zaczęły pojawiać się pierwsze reklamy na wystawach sklepowych. 

W pierwszej połowie lat osiemdziesiątych zaopatrzenie społeczeństwa w towary spożywcze i przemysłowe oparte było w mieście o kilka, jak nazywano, pionów handlowych. Według sprawozdania MRN z 1986 roku handel w Rypinie prowadziły: Powszechna Spółdzielnia Spożywców zarządzana przez prezesa Stanisława Sławkowskiego (6 placówek branży przemysłowej i 26 spożywczej); Wojewódzkie Przedsiębiorstwo Handlu Wewnętrznego Rejon w Rypinie zarządzane przez kierownika rejonu Leszka Rutkowskiego (16 placówek branży przemysłowej); Gminna Spółdzielnia „Samopomoc Chłopska” zarządzana przez Andrzeja Wiśniewskiego (9 placówek przemysłowych i 2 sklepy spożywcze); Zakład Handlu zarządzany przez Wojciecha Kruszewskiego (2 sklepy przemysłowe i 1 spożywczy); Przedsiębiorstwo „Dom Książki” (księgarnia na Palcu Wolności); Centrala Rybna (sklep rybny przy ulicy Gdańskiej); Wojewódzka Spółdzielnia Ogrodniczo-Pszczelarska (3 sklepy spożywcze); Spółdzielnia Rzemieślnicza (1 sklep „1001 drobiazgów”); Wytwórczo-Usługowa Spółdzielnia Pracy zarządzana przez Wiktora Szreibera (1 sklep przemysłowy); Gospodarstwo w Nadrożu (1 sklep kwiaciarsko-warzywny). W mieście funkcjonowało także 17 kiosków „Ruch”. Zwiastunem nowych czasów były stopniowo otwierane w budynkach prywatnych sklepy prywatne, nazywane jeszcze wówczas „bazą uzupełniającą handlu”, których w 1986 roku było już 34, w tym 12 spożywczych i 22 przemysłowe. Liczba sklepów prywatnych szybko rosła w końcu lat osiemdziesiątych i w 1998 roku już ich 42, a w 1989-71. W mieście funkcjonowało w 1986 roku także 9 zakładów gastronomicznych na 500 miejsc, w tym dwie restauracje („Centralna” przy ulicy 21 stycznia i „Rypinianka” przy ulicy Kościuszki) łącznie na 180 miejsc. W 1988 roku punktów gastronomicznych było już 11. W sprawozdaniach z tego okresu zwracano wielokrotnie uwagę na to, że sklepy i punkty usługowe rozmieszczone są jednak głównie w starej części miasta. W 1989 roku Powszechna Spółdzielnia Spożywców planowała budowę restauracji „Rypin” u zbiegu ulic Garncarskiej i Armii Czerwonej. Brak funduszów na tę inwestycję w mieście uniemożliwił jednak jej realizację.

W 1982 roku Wojewódzka Spółdzielnia Spożywców (WSS) zmieniła nazwę na poprzednią – Powszechna Spółdzielnia Spożywców (PSS), ale była nadal oddziałem PSS we Włocławku. Prezesem Spółdzielni w Rypinie pozostawał Stanisław Sławkowski. PSS był w latach osiemdziesiątych podstawową instytucją zapewniająca zaopatrzenie społeczeństwa w artykuły spożywcze i przemysłowe. Posiadał najbardziej rozbudowaną w mieście sieć sklepów oraz zakładów produkujących żywność: piekarni, masarni, ciastkarni, wytwórni wód gazowanych. Bezpośrednia zależność od zarządu we Włocławku wielokrotnie utrudniała w tym okresie zarządzanie i podejmowanie trafnych decyzji handlowych. Kryzys gospodarczy lat osiemdziesiątych powodował odpowiedzialność PSS za nastroje społeczeństwa. Już w maju 1981 roku w sprawozdaniu Miejskiej Rady Narodowej pisano: „Dyrekcja WSS powinna prowadzić penetrację rynku na terenie innych województw, aby pozyskiwać towary poza rozdzielnikiem dla rynku miasta Rypina”. Praca WSS, a następnie PSS była wielokrotnie tematem posiedzeń Komitetu Miejskiego PZPR. W pierwszej połowie lat osiemdziesiątych, aby zmniejszyć negatywne nastroje społeczeństwa wynikające z braków w zaopatrzeniu, podejmowano wiele decyzji inwestycyjnych, wspieranych przez Urząd Miasta i KM PZPR. W 1982 roku otwarto tzw. pawilon gastronomiczny przy ulicy Tylnej. W 1983 roku uruchomiono sklep „Pewex”. W 1983 roku PSS przystąpiła do budowy sklepu tzw. S-400 zwanego później „Blaszakiem”. Oddano go jednak do użytku dopiero w styczniu 1987 roku. W 1990 roku Stanisław Sławkowski przeszedł na emeryturę, a stanowisko prezesa PSS przejęła Zofia Wysocka. W 1992 roku prezesem PSS Rypin wybrany został Ryszard Fiałkowski, a w 1997 roku Grzegorz Filipski. 

W 2002 roku Powszechna Spółdzielnia Spożywców  przekształcona została w Kujawsko-Dobrzyńską Spółdzielnię Handlową. Prezesem został wybrany dotychczasowy prezes PSS, Grzegorz Filipski. Pierwszą inwestycją nowej spółdzielni był otwarty w tym samym roku w październiku market „Rypiniak” przy ulicy ks. Czesława Lissowskiego. Symbolicznego przecięcia wstęgi dokonał prezes KDSH w Rypinie Grzegorz Filipski i ówczesny burmistrz Stefan Borowski.
 

Piotr Gałkowski

 

Jan Kraszewski (na pierwszym zdjęciu w galerii) Prezes PSS w latach 1954-1964. Urodził się w 1930 roku w Skrwilnie koło Rypina. W 1954 roku powołany został na stanowisko prezesa PSS Społem w Rypinie i funkcję tę pełnił do 1964 roku. Następnie zatrudniony został na stanowisku wicedyrektora w PZGS (następnie Zakład Handlu) w Rypinie, gdzie pracował do emerytury w 1990 roku. Zmarł w 2007 roku.

Stanisław Sławkowski (na drugim zdjęciu w galerii) Prezes PSS w latach 1964-1990). Urodził się w 1929 roku we Włocławku. W 1964 roku objął stanowisko prezesa PSS „Społem” w Rypinie i pozostawał na nim przez kolejne 26 lat, do 31 lipca 1990 roku, kiedy to przeszedł na emeryturę. Za jego prezesury pobudowano w Rypinie w ramach PSS nową piekarnię, rozbudowano masarnię, pobudowano ubojnię, sklep tzw. „Blaszak”, kawiarnię przy ulicy Warszawskiej, pawilon handlowy przy ulicy Tylnej, pawilon przy ulicy 3 maja i wiele innych obiektów. Za pracę w spółdzielczości i działalność społeczną w Rypinie odznaczony został Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (1985). Zmarł 11 grudnia 1996 roku.

Reklama

powszechna spółdzielnia spożywców - komentarze opinie

  • gość 52 - niezalogowany 2018-08-31 20:39:41

    W roku 1960 PSS Rypin posiadał jeden pojazd ciężarowy Star 20, rok produkcji 1951, oraz jeden dostawczy marki Warszawa P-200 numer rejestracyjny BN 5215, rok produkcji 1959, następny dostawczy marki Żuk zakupiono w roku 1964....

Dodajesz jako: |
Reklama

Ogłoszenia PREMIUM

Chcesz coś sprzedać lub kupić, oferujesz usługi, szukasz pracownika lub pracy?

Dodaj swoje drobne ogłoszenie w naszym serwisie. Zapraszamy!

Dodaj ogłoszenie
Reklama


 Reklama


25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z 27 kwietnia 2016 roku tzw. RODO. Nowe prawo nakłada na nas obowiązek uzyskania Twojej zgody na przetwarzanie przez nas danych osobowych w plikach cookies

Oświadczam, iż zapoznałem sie z Polityką prywatności i zgadzam się na zapisywanie i przechowywanie w mojej przeglądarce internetowej tzw. plików cookies oraz na przetwarzanie zaszyfrowanych w nich danych osobowych pozostawianych w czasie korzystania z innych stron internetowych, serwisów oraz parametrów zapisywanych w plikach cookies w celach marketingowych, w tym na profilowanie i w celach analitycznych przez rypin-cry.pl, oraz ZAUFANYCH PARTNERÓW.

Administratorzy danych / Podmioty którym powierzenie przetwarzania powierzono

WPR sp. z o. o. z siedzibą w Golub-Dobrzyń 87-400 , Rynek 20

Cele przetwarzania danych

1.marketing, w tym profilowanie i cele analityczne
2.świadczenie usług drogą elektroniczną
3.dopasowanie treści stron internetowych do preferencji i zainteresowań
4.wykrywanie botów i nadużyć w usługach
5.pomiary statystyczne i udoskonalenie usług (cele analityczne)


Podstawy prawne przetwarzania danych


1.marketing, w tym profilowanie oraz cele analityczne – zgoda
2.świadczenie usług drogą elektroniczną - niezbędność danych do świadczenia usługi
3.pozostałe cele - uzasadniony interes administratora danych


Odbiorcy danych

Podmioty przetwarzające dane na zlecenie administratora danych, w tym podmioty ZAUFANI PARTNERZY, agencje marketingowe oraz podmioty uprawnione do uzyskania danych na podstawie obowiązującego prawa.

Prawa osoby, której dane dotyczą

Prawo żądania sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania danych; prawo wycofania zgody na przetwarzanie danych osobowych. Inne prawa osoby, której dane dotyczą.

Informacje dodatkowe

Więcej o zasadach przetwarzania danych w "Polityce prywatności"